گرمىبخش تجويز كن ! و اگر ديدى كه نيروى گيرنده و نگهدارندهء غذا در معدهء بيمار ناتوان شده است ، داروى سردىبخش لازم دارى . بايد از مراعات و بررسى نيروى كشندهء غذا به معده غافل نباشى ؛ زيرا گاهى ممكن است در بند آوردن اسهال كمك كند و غذا را در اندازهء طبيعى و لازم به معده وارد سازد . ممكن است داروى ادرارآور و دارويى كه بيمار را به عرق كردن وا دارد از اسهال جلوگيرى كند . ممكن است اگر بيمار اسهالى ، شراب ناب و كهنه بنوشد اسهالش بند آيد . اگر مقدار زيادى از شراب خالص و كهنه را ساغر بعد از ساغر پياپى سركشد و چنان باشد كه پيوسته مست ماننده شود ، اسهال بند مىآيد . بدان ! كه خوابيدن بيمار اسهالى بهترين علاج اسهال است . اگر سرفه كردن با اسهال شدن همراه است ، بايد بيمار از هر چيز ترشمزه و گس‌مزه دورى جويد . بايد غذايش را از سردمزاجهاى چسبان و غذاهاى پرمايه - كه نيرو بخشند - برگزيند ، مثلا قاوتها را بخورد خوب است . خوراك شل و آبكى اعم از سوپ و آبگوشت همه به زيان بيمار اسهالى هستند . اين را نيز بدان ! كه ربّها - هر نوع رب - اگر بسيار شيرين باشند براى بيمار اسهالى خوب نيستند ؛ زيرا تشنگى برانگيزند . حمام رفتن و ماساژ دادن تن در حمام به نفع بيمار اسهالى است . از ماساژ دادن تن در حمام سوراخهاى ريز پوست گشادتر مىشوند . همچنين روغنهاى ماساژى و روغنهاى ماليدنى بر تن اكثرا ماده را به سوى پوست مىكشانند و به خارج تن مىرسانند . مثلا روغن شبت و امثال آنكه گرم‌مزاجند براى بر تن ماليدن بيمار خوب است . بادكش بر شكم گذاشتن نيز در اين زمينه بىفايده نيست . طبيبان بادكش گذاشتن بر شكم بيمارى را آزموده‌اند كه اسهالش با پوست‌اندازى همراه بوده . بادكش به مدت چهار ساعت بر شكم بيمار مانده و اسهال بند آمده است . ما خودمان نيز اين علاج را آزموديم كه نتايج خوب داد . داروهايى گذاشتنى هستند كه در بند آوردن اسهال تأثير به‌سزا دارند . اين داروها را بر معده يا بر روده مىگذارند . و اين بسته به تشخيص طبيب است كه داروى گذاشتنى گرمىبخش لازم است يا داروى گذاشتنى سردىبخش . در هر حال بايد داروى گذاشتنى بر معده ، يا بر روده در علاج اسهال ، قبوضيت‌آور باشد . گاهى مىتوانى اسهال را به وسيلهء اسهال معالجه كنى . مثلا تشخيص مىدهى كه خلط ناسازگار با معده و روده داخل شده است و سبب گشته كه غذاى وارده را شل كند و بيرون دهد و تا خلط باقى است اسهال باقى مىماند . پس بايد بيمار را اسهال داد بطورى كه خلط را پاكسازى كند ، اگر سبب رفت علاج آثارش آسان است . داروى بندآور اسهال را كه استعمال مىكنى اول از داروهاى تك و ساده شروع كن اگر بهرهء